لنف ادم چیست ، از علل تا درمان

 لنف ادم یا همان انسداد و ورم غدد لنفاوی نوعی بیماری مزمن است که با جمع شدن مایع لنفاوی در بدن مشخص شده واین تجمع مایعات موجب تورمی شده که می تواند منجر به ایجاد تغییرات در پوست و بافت شود. تجمع مزمن و پیشرونده این مایعات غنی از پروتئین در داخل قسمت  بینابینی (فضای پر از مایعات مجاوری که بین یک سد ساختاری همانند دیواره سلول یا پوست و ساختارهای داخلی مانند اندام ها از جمله عضلات و سیستم گردش خون وجود دارد) و بافت فیبرو چربی، ظرفیت سیستم لنفاوی برای انتقال مایعات را افزایش میدهند.

تورم همراه با لنف ادم می تواند در هر نقطه از بدن ، از جمله بازوها ، پاها ، دستگاه تناسلی ، صورت ، گردن ، دیواره قفسه سینه و حفره دهان ایجاد شود.

عوارض روانشناختی ، جسمی و اجتماعی بسیاری در ارتباط با تشخیص لنف ادم یا همان لنف ادم وجود دارد. لنف ادم به عنوان لنف ادم اولیه (ژنتیکی) یا لنف ادم ثانویه (اکتسابی) طبقه بندی می شود. علائم و نشانه های لنف ادم شامل این موارد زیر است:

  • تورم دیستال در اندامها از جمله بازوها ، دستها ، پاها ، پاها
  • تورم پروگزیمال در پستان ، قفسه سینه ، شانه ، لگن ، کشاله ران ، اندام تناسلی ، صورت / بافت های داخل دهان
  • دامنه حرکتی محدود در مفاصل به دلیل تورم و تغییرات بافتی
  • تغییر رنگ پوست
  • درد و احساس تغییر
  • سنگینی اندام
  • مشکل در پوشیدن لباس

علت بیماری لنف ادم

لنف ادم اولیه (لنف ادم) بیماری ارثی یا مادرزادی است که اغلب به دلیل جهش ژنتیکی باعث اختلال در سیستم لنفاوی می شود. لنف ادم اولیه به 3 دسته تقسیم می شود:

  • لنف ادم مادرزادی که در بدو تولد وجود دارد و یا در طی دو سال پس از تولد تشخیص داده می شود.
  • لنف ادم  Praecذox، بیماری مگ نیز نامیده میشود نوعی لنف ادم اولیه است که بین سنین بلوغ تا ۳۵ سالگی رخ میدهد.
  • لنف ادم trada ،  یا همان لنف ادم دﯾﺮرس یا تاخیری که پس از 35 سالگی شروع می شود.

ورم لنفاوی ثانویه در نتیجه دستکاری، آسیب یا انسداد در سیستم لنفاوی ایجاد میشود.

  • شایع ترین علت ایجاد لنف ادم در سراسر جهان ، فیلاریازیس است که در اثر عفونت توسط ووشرریا بانکروفتی Wuchereria bancrofti ایجاد می شود. ووشرریا بانکروفتی یک کرم لوله ای فیلاریاز انگلی است (کرم گرد) که توسط پشه های وکتور پراکنده می گردد. این گونه، یکی از سه گونه ای است که موجب بیماری لمفاتیک فیلاریازیز می شود که یک بیماری عفونی سیستم لمفاوی توسط کرم های فیلاریا است. این بیماری ۲۰ میلیون نفر را اغلب در آفریقا، با تعداد مبتلایان کمتر در آمریکای جنوبی و کشورهای استوایی و زیر استوایی مبتلا کرده است.
  • در کشورهای پیشرفته ، بیشتر موارد ابتلا به لنف ادم ثانویه به دلیل غدد بدخیم یا مربوط به درمان غدد بدخیم است. این موارد شامل جراحی برداشت غدد لنفاوی ، پرتودرمانی موضعی یا درمان پزشکی میشود.
  • سرطان پستان شایع ترین سرطان مرتبط با لنف ادم ثانویه در کشورهای پیشرفته است .

لنف ادم ، یک بیماری نادر

لنف ادم اولیه بیماری نادر است و از هر 100000 نفر 1 نفر را درگیر می کند.

لنف ادم ثانویه شایعترین علل و نتیجه ی این بیماری است و تقریباً از هر 1000 فرد 1 نفر را درگیر می کند. شناسایی نحوه ی شیوع و بروز لنف ادم پیچیده و دشوار است.

لنف ادم
  • از هر 5 خانمی که از سرطان پستان جان سالم به در می برند ، یک نفر دچار لنف ادم می شود.
  • در سرطان سر و گردن ، مشکلات غدد لنفاوی و بافت نرم می تواند در طول 18 ماه اول پس از درمان سرطان ایجاد و ظاهر شوند و بیشتر  از 90٪ بیماران نوعی لنف ادم داخلی ، خارجی یا ترکیبی را تجربه می کنند. بیش از نیمی از این بیماران به فیبروز مبتلا میشوند.
  • در یک مطالعه 37٪ از زنان تحت درمان سرطان زنان در طی 12 ماه پس از درمان ، مقدار قابل زیادی لنف ادم داشتند.
  • تشریح غدد لنفاوی گسترده تر ، دریافت شیمی درمانی و پرتودرمانی ، افزایش شاخص توده بدنی (BMI) ، سطح ناکافی فعالیت بدنی ، تشخیص سرطان واژن و وجود لنف ادم قبل از درمان به عنوان خطرات بالقوه و فاکتورهای ایجاد لنف ادم شناخته شده اند.
  • سلولیت یکی از دلایل اصلی در ایجاد لنف ادم است.

لنف ادم ثانویه

  • لنف ادم در اثر آسیب یا اختلال در عملکرد سیستم لنفاوی که به طور معمول و همیشگی کار می کند ، توسعه می یابد.
  • اگرچه روش های درمانی سرطان ، از جمله اقدامات جراحی انکولوژی مانند تشریح غدد لنفاوی زیر بغل و برداشتن آن در سرطان پستان و پرتودرمانی ، شایع ترین علت لنف ادم است ، فیلاریازیس شایع ترین علت لنف ادم ثانویه در جهان است. فیلاریازیس همان آلودگی مستقیم گره های لنفاوی توسط انگل Wuchereria bancrofti است. شیوع انگل میلیون ها نفر در مناطق گرمسیر و نیمه گرم آسیا ، آفریقا ، وستن اقیانوس آرام و آمریکای مرکزی و جنوبی را توسط پشه ها تحت تأثیر قرار می دهد و مبتلا میکند.
  • روشهای جراحی انکولوژی مانند بیوپسی (نمونه برداری) غدد لنفاوی و تشریح رادیکال که به برداشتن غدد لنفاوی منطقه یا عروق نیاز دارد ، می تواند منجر به ایجاد لنف ادم ثانویه شود.
  • سایر اقدامات جراحی مرتبط با گسترش لنف ادم ثانویه شامل جراحی عروق محیطی ، برداشتن جای زخم سوختگی ، سلب ورید و لیپکتومی است.

علل غیر جراحی ابتلا به لنف ادم شامل این موارد است:

  • تومورهای مکرر یا بدخیمی که در غدد لنفاوی متاستاز شده است (متاستاز (به انگلیسی: Metastasis) یا دگرنشینی یا فراگُستری به گسترش و مهاجرت سلول‌های سرطانی از یک بافت به بافت‌های دیگر، گفته می‌شود)
  • وجود ضایعات انسدادی در سیستم لنفاوی
  • عروق لنفاوی آلوده و آسیب دیده
  • ترومبوز وریدی عمقی (DVT) یا برخی دیگر از نارسایی مزمن وریدی در اندام ها ممکن است منجر به ابتلا به لنف ادم ثانویه شود.

آیا درمان قطعی برای لنف ادم وجود دارد ؟

اگرچه درمان قطعی برای لنف ادم وجود ندارد ، اما با تشخیص و مدیریت صحیح ، می توان پیشرفت و عوارض احتمالی آن را با موفقیت کنترل کرد.

تشخیص

هم اثرات جسمی و هم روانی ناشی از ابتلا به این بیماری مزمن وجود دارد . تشخیص زودهنگام برای اطمینان یافتن از انتخاب روش درمانی، بسیار حیاتی است.

تغییرات فیزیکی

 ایجاد ورم در یک بازو یا یک پا. این تورم ممکن است در کل اندام یا فقط قسمتهایی از آن باشد. به احتمال زیاد در یک طرف بدن است ، اما می تواند دو طرفه هم باشد.

  • در مراحل اولیه ادم، در جایی که پوست تحت فشار قرار گرفته و تورم ایجاد شده حفره ایی ایجاد میشود. بالا بردن بازو حالت تخلیه ایی برای کاهش تورم ایجاد می کند.
  • می تواند فیبروز ، ادم حفره ای باشد
  • اندام ها می توانند احساس سنگینی و درد کنند
  • احساس متفاوت به عنوان مثال گز گزو سوزش میکنید.
  • کاهش تحرک و دامنه حرکتی اندام / اندام آسیب دیده
  • درد و ناراحتی مفصلی
  • تغییرات پوست ، به عنوان مثال قرمزی و افزایش دما
  • تغییر رنگ ناخن
  • هایپرکراتوز (ضخیم شدن پوست) و لنفانژیکتازی (گشادی عروق لنفاوی سطحی)
  • عفونت مکرر در اندام درگیر
  • سفت شدن ، ضخیم شدن یا کشیدگی پوست
  • ریزش مو
  • کم خوابی
  • علائم می توانند در هوای گرم ، دوران قاعدگی و اگر اندام در وضعیت ثابت خود باقی مانده باشد ، افزایش یابد .
  • علائم و نشانه های تأثیرگذار درونی اولیه شامل؛ نفخ شکم ، اسهال و عدم تحمل غذاهای چرب

اثرات روانشناختی (ناشی از ابتلا به این بیماری دراثر تغییر در ظاهر بدن).

  • تورم و افزایش وزن بر ظاهر فیزیکی بدن تأثیر گذاشته و می تواند بر درک فرد از ظاهرخود هم نیزموثرباشد ،و در نتیجه اعتماد به نفس او را کاهش می دهد .
  • مردم معمولاً خود را از مناسبت های اجتماعی با خانواده و دوستانشان جدا می کنند که این امر منجر به انزوای اجتماعی انان می شود.
  • الگوی خواب آشفته
  • برخی از افراد ممکن است احساس کنند که از پشتیبانی کافی برخوردار نیستند
  • نگرانی های مالی دراثرهزینه درمان و از دست دادن شغل یا تغییر احتمالی آن
  • برخی از نجات یافتگان سرطان که به لنف ادم ثانویه دچار شده اند، احساس می کنند که این بیماری می تواند یادآور ابتلا مداوم آنان به سرطان باشد.
  • برای کسانی که لنف ادم در یک طرف بدن را تجربه می کنند ، معمولاً باید اندازه های مختلفی از گچ در هر طرف بدن گرفته شود و باید لباس های خیلی بزرگ پوشیده شود زیرا لباسهایی همانند شلوار جین متناسب با این اندام ها نیستند. از نظر روانشناسی این امر می تواند تا حد زیادی بر روی شخص تأثیر بگذارد زیرا ممکن است از نظر ظاهری فرد احساس راحتی نکند ؛ بنابراین خود را از موقعیت های عمومی دور میکنند.

مراحل لنف ادم

مرحله 0 (مرحله تأخیر)

  • بیمار بخاطر گسترش لنف ادم به دلیل آسیب دیدن عروق لنفاوی در معرض خطر محسوب می شود اما علائم بیرونی قابل مشاهده نیست.
  • شامل بیماران مبتلا به سرطان پستان که تحت بیوپسی و یا پرتوی غدد لنفاوی نگهبان قرار گرفته اند اما هنوز تورم ایجاد نکرده اند، میشود.
  • ظرفیت حمل غدد لنفاوی کاهش یافته بیمار را مستعد ابتلا به افزایش حجم غدد لنفاوی و ورم ناشی از آن می کند.

مرحله 1 (خودجوش و بی اختیار)

  • برگشت پذیراست
  • دارای ورم حفره ای است
  • تورم در این مرحله کم است و ممکن است به بالا بردن اندام پاسخ موثر و مثبت بدهد.

مرحله 2 (خود جوش و بی اختیار ، برگشت ناپذیر)

  • دارای بافت فیبروز / سفت
  • تورم به بالا بردن اندام بدن پاسخ نمی دهد.
  • با افزایش حجم اندام ، ضخیم شدن پوست و بافت اتفاق می افتد.
  • ممکن است حفره وجود داشته باشد ، اما ارزیابی و ازمایش آن ممکن است به دلیل وجود بافت و یا پوست فیبروز سخت باشد.

مرحله 3 (لنف ادم فیلی)

موارد زیر را نشان میدهد:

  • ادم حفره ای
  • فیبروز
  • تغییر پوست
  • در این مرحله ممکن است پاپیلوم تشکیل شود ، عفونت / سلولیت ایجاد شده و پوست خشک شود.

ارزیابی

لنف ادم غالباً با تورم و بزرگ شدن  اندام های دیگر اشتباه گرفته می شود.

  • در حدود 90٪ مواقع، درک عوامل خطرزا و ارزیابی و معاینه فیزیکی می تواند لنف ادم بیماران را دقیقا تشخیص دهد.
  • تشخیص صحیح ضروری است. بنابراین می توان بیماری را به طور مناسب مدیریت کرد.
  • با ارزیابی سابقه پزشکی و معاینات فیزیکی مشکوک به تشخیص لنف ادم می شوید
  • لنفوسینتیگرافی تشخیص را تأیید می کند
  • تصویربرداری برای تشخیص لنف ادم لازم نیست اما می تواند به عنوان تأییدیه ، ارزیابی میزان درگیری و کمک به تعیین مداخلات درمانی از ان استفاده کرد.

فناوری های جدید شامل تصویربرداری رزونانس مغناطیسی 3 بعدی (MRI) ، توموگرافی کامپیوتری (CT) ، سونوگرافی و آنالیز امپدانس بیوالکتریک میشوند. سونوگرافی برای حذف سایر علل مانند DVT ، نارسایی وریدی مفید است و همچنین می تواند در شناسایی تغییرات بافتی و توده هایی که ممکن است موجب فشار بر روی غدد لنفاوی شوند ، کمک کند. CT و MRI می توانند بافت ادم نرم را با حساسیت و ریزبینانه بررسی کنند ، اما این متد ها نسبتاً گران هستند.

درمان / مدیریت

لنف ادم بیماری پیش رونده بوده و تشخیص و درمان به موقع ان از اهمیت بالایی برخوردار است.

برای متوقف کردن پیشرفت این بیماری مادام العمر و غالباً عاجز کننده ، تشخیص و معالجه علائم خفیف و زودرس دارای اهمیت زیادیست..

برای اینکه بیماران دانش خود را بهبود بخشیده و مدیریت های مبتنی بر شواهد و راهکارهای مقابله ای را بیاموزند ، باید به یک متخصص دارای مدرک درمان و مدیریت لنف ادم به عنوان مثال پزشک ، کاردرمانگر  ، یا فیزیوتراپیست مراجعه کنند.

درمان لنف ادم

در صورت بروز ادم لنفاوی ، به ندرت این بیماری درمان میابد.

درمان دقیق و اقدامات پیشگیرانه می تواند به کاهش علائم ، کندی یا توقف پیشرفت بیماری و جلوگیری از عوارض آن کمک کند.

یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز، نیاز به آگاهی کامل از عواملی که در ایجاد تنوع گسترده درلنف ادم نقش دارند را به منظور بهبود QOL در افراد مبتلا به لنف ادم مرتبط با سرطان در کشورهای کم درآمد و متوسط ​​نشان می دهد .

بیماران مبتلا به لنف ادم مزمن به مدت ده سال 10٪ بیشتر در معرض خطر ابتلا به لنفانژیوسارکوم هستند. این تومور بسیار تهاجمی بوده و به قطع اندام درگیر نیاز دارد و همچنین پیش بینی وجود این تومور بسیار ضعیف است. احتمال بقای پنج ساله افراد مبتلا کمتر از 10٪ است .

عوارض لنف ادم

عوارض لنف ادم نیز شامل موارد زیر است:

  • سلولیت: اغلب عود می کند
  • ورم لنفاوی
  • عفونت های سطحی باکتریایی و قارچی
  • لنفانژیو آدنیت
  • ترومبوز ورید عمقی (DVT)
  • اختلال عملکرد شدید
  • اختلال روانی – اجتماعی
  • خجالت ظاهری و زیبایی
  • قطع عضو

عوارض شایع ناشی از جراحی شامل موارد زیر میشود:

  • جداسازی جزئی زخم
  • سروما
  • هماتوم
  • نکروز پوست

مدیریت فیزیوتراپی

آموزش نکات زیر دارای اهمیت زیادیست:

  • MLD خود
  • پیشگیری از عفونت
  • ورزش
  • دستورالعملهایی درباره رژیم غذایی مناسب برای کاهش تجمع مایعات و چگونگی جلوگیری از آسیب و عفونت ، آناتومی
  • بستن بانداژ و استفاده از لباس های فشاری .  
  • کنترل وزن
  • از رگ زدن در اندام آسیب دیده خودداری کنید.
  • از سایر موارد منقبض کننده اجتناب کنید ؛ اندازه گیری BP را در اندام آسیب دیده انجام ندهید.
  • آموزش مادام العمر در مورد به عنوان مثال رعایت سفت و محکم بودن جوراب های فشاری برای تسکین درد و تورم اجباری است. علاوه بر این ، خشکی پوست و خارش نیز باید مورد توجه قرار گیرد. در صورت تجزیه بافت ، کلیه بیماران باید توسط پرستار مراقب از زخم ویزیت شوند. در این مرحله ، احتمال بهبودی کم است و پانسمان روزانه زخم لازم است .

مداخلات شامل:

  • تخلیه مایع لنفاوی به صورت دستی (برای کمک به بهبود جریان لنف از بازو یا پای آسیب دیده از پروگزیمال به دیستال)
  • پوشیدن لباس فشاری کوتاه / کم کشش به دنبال تخلیه مایعات لنفاوی
  • بهداشت و مراقبت از پوست (مانند تمیز کردن پوست بازو یا پا به طور روزانه و مرطوب کردن با لوسیون)
  • ورزش برای بهبود سلامت قلب و عروق و در برخی موارد کمک به کاهش تورم
  • پمپ های فشاری
  • حمایت روانی و عاطفی

درمان پیچیده احتقان: درمان اصلی و اولیه برای لنف ادم متوسط ​​تا شدید و تحریک کننده غدد لنفاوی و از بین بردن بافت فیبرواسکلروتیک است.

فاز1:

  • مراقبت از پوست
  • ماساژ دستی نرم و سبک (تخلیه لنفاوی دستی)
  • رام
  • فشرده سازی (پیچیدن ان با بانداژچند لایه ، بیشترین سطح تحمل 20-60 میلی متر جیوه)

فاز 2:

فشرده سازی توسط جوراب کششی یا آستین کششی با فشار کم

مراقبت از پوست

ورزش

در صورت لزوم آن را سبک و ارام ماساژ دهید

موارد منع مصرف لباس های فشاری شامل بیماری شریانی ، سندرم پس از التهاب دردناک و نئوپلازی احشایی مخفی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *